Prawo.

Z sądu pracy. Wygrana sprawa w Glaspolu

4 kwietnia br. Sąd Rejonowy w Starogardzie Gdańskim wydał wyrok, na mocy którego spółka Glaspol ma zapłacić zaległe wynagrodzenie przywróconym do pracy związkowcom.
Starogardzka Huta Szkła Glaspol zapłaci dziewięciu pracownikom bezprawnie zwolnionym w ubiegłym roku, a przywróconym do pracy po trzech miesiącach na skutek wyroku sądowego, łącznie ponad 40 tys. złotych. Są to zaległe wynagrodzenia za okres pozostawania bez pracy. Ich wypłacenie zostało wcześniej zaskarżone przez pracodawcę. Uważał on, że pieniądze nie należą się zwolnionym, którzy przebywali na zwolnieniach lekarskich oraz tym, którzy pobierali w okresie pozostawania bez pracy zasiłki dla bezrobotnych.
Dzięki pomocy prawników Zarządu Regionu Gdańskiego „Solidarność” komornik już wkrótce zacznie ściągać należne kwoty.

(jw)

Masz prawo

Rozpoczynamy nową rubrykę, w której sukcesywnie prezentować będziemy Państwu przepisy, które regulują szczególne uprawnienia niektórych grup społecznych, takich jak niepełnosprawni, emeryci, renciści, bezrobotni. Często nie znamy przepisów, które pozwalają nam na więcej, niż sądzimy. Chcemy pomóc naszym Czytelnikom w ich poznaniu. Dzisiaj piszemy o uprawnieniach osób niepełnosprawnych w urzędach, a także w PKP i PKS.

Uprawnienia osób niepełnosprawnych lub z dzieckiem niepełnosprawnym do załatwiania poza kolejnością spraw w urzędach publicznych reguluje Dziennik Ustaw z 1998 roku, nr 64, poz. 414.

Uprawnienia do ulg w PKS i PKP

1. Osoby niewidome lub ociemniałe mają prawo do 50 proc. ulgi w dowolnej klasie pociągów osobowych, pośpiesznych i ekspresowych oraz w autobusach PKS.

Wymagane dokumenty: orzeczenie lub wypis z orzeczenia komisji lekarskiej lub wypis z treści orzeczenia lekarza ZUS lub legitymacja Polskiego Związku Niewidomych bądź Związku Ociemniałych Żołnierzy RP.

2.  Opiekun towarzyszący w podróży osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji, o znacznym stopniu niepełnosprawności bądź niewidomej na podstawie dokumentów posiadanych przez osobę niepełnosprawną ma prawo do bezpłatnych przejazdów pociągami tej samej klasy co osoba, której towarzyszy, a także bezpłatnych przejazdów autobusami PKS.

3.  Dzieci i młodzież niepełnosprawna oraz ich rodzice i opiekunowie mają prawo do bezpłatnych przejazdów w PKS i PKP na trasie z miejsca zamieszkania lub pobytu do szkoły, przedszkola, ośrodka opiekuńczo-wychowawczego, rehabilitacyjno-wychowawczego, ośrodka wsparcia i z powrotem.

Wymagane dokumenty: legitymacja szkolna dla uczniów dotkniętych inwalidztwem lub niepełnosprawnych. Dla dzieci i młodzieży nie uczęszczającej do szkół: legitymacja Polskiego Związku Niewidomych lub innej organizacji niepełnosprawnych lub duplikat zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia dziecka lub wypis z treści orzeczenia lekarza ZUS lub orzeczenia bądź wypis z orzeczenia komisji lekarskiej.

Dokumenty te nie są wymagane w przypadku widocznego inwalidztwa lub niepełnosprawności.

Rodzice i opiekunowie mogą także korzystać z bezpłatnych przejazdów PKS i PKP, gdy podróżują po dziecko lub po odwiezieniu dziecka na podstawie zaświadczenia wydanego przez szkołę lub przedszkole, zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia dziecka, zawiadomienia określającego miejsce i termin badania lekarskiego bądź innych zajęć związanych ze stanem zdrowia dziecka.

Po szczegółowe informacje prosimy zgłaszać się do Biur Porad Obywatelskich w Gdańsku w siedzibie Stowarzyszenia „Akcja Społeczna”, ul. Jesionowa 13/5, Gdańsk (adres koresp.): ul. Mickiewicza 33, 80-261 Gdańsk, tel. 343-28-95 lub 341-10-83.

opr. (jw)

Sądy o zwolnieniu pracownika – cz. III

W marcowym numerze „Magazynu” opublikowaliśmy drugą część orzeczeń Sądu Najwyższego w sprawach dotyczących 2., 3., i 4. artykułu Ustawy z 28 grudnia 1989 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. nr 4; poz. 19, z późn. zm.), zwaną popularnie ustawą „o grupowych zwolnieniach”. O artykule 1. tejże ustawy pisaliśmy w lutym br.: („Magazyn” 2/2000).  Teraz przedstawiamy dalsze orzeczenia.

Art. 5. 1. Przy rozwiązywaniu z pracownikami stosunków pracy w drodze wypowiedzenia z przyczyn przewidzianych w art. 1 ust. 1 nie stosuje się trybu postępowania określonego w art. 38 Kodeksu pracy oraz przepisu art. 41 Kodeksu pracy, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ust. 2-4, a także przepisów szczególnych dotyczących ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w art. 6.
2. Przy wypowiadaniu pracownikom stosunków pracy, a także warunków pracy i płacy, przepisy art. 38 Kodeksu pracy stosuje się w razie niezawarcia porozumienia, o którym mowa w art. 4.
3. Wypowiedzenie pracownikom stosunków pracy w sytuacjach, o których mowa w art. 41 Kodeksu pracy, nie jest dopuszczalne w czasie urlopu trwającego krócej niż 3 miesiące, a także w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający zakład do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.
4. Pracownikowi w sytuacjach, o których mowa w art. 41 Kodeksu pracy, zakład pracy może, jeżeli zachodzi taka konieczność, wypowiedzieć warunki pracy i płacy. Jeżeli powoduje to obniżenie wynagrodzenia, pracownikowi przysługuje, przez okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, dodatek wyrównawczy, obliczany według zasad ustalonych przepisami wydanymi na podstawie art. 297 Kodeksu pracy.
5. W sytuacjach wskazanych w art. 1 ust. 1 umowy o pracę zawarte na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy mogą być rozwiązane przez każdą ze stron za dwutygodniowym wypowiedzeniem.

Orzecznictwo

Przepis art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r. nr 4, poz. 19 ze zm.), według którego wypowiedzenie pracownikowi stosunku pracy, w sytuacjach określonych w art. 41 kp nie jest dopuszczalne między innymi w czasie usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, jeżeli jeszcze nie upłynął jeszcze okres uprawniający pracodawcę do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia, ma zastosowanie również do zwolnień indywidualnych (art. 10 ust. 1 w związku z art. 1 ust. 1 tej ustawy).
Wyrok SN z 24.02.1998 r. UI PKN 543/97 OSNAP 1999/4/116

 1. Ponowne zwrócenie się do zakładowej organizacji związkowej jest konieczne, jeżeli wskutek upływu czasu lub zmiany okoliczności faktycznych w chwili dokonywania wypowiedzenia umowy o pracę przyczyna podana wcześniej tej organizacji (art. 38 § 1 kp) przestała istnieć, w tym zwłaszcza jeżeli odpadła konieczność dokonywania zwolnień z przyczyn organizacyjnych, które pierwotnie wskazywane były jako uzasadniające wypowiedzenie.
2. Ponowne zwrócenie się do zakładowej organizacji związkowej jest wymagane także wtedy, gdy u pracodawcy dokonywane są wprawdzie w dalszym ciągu zmiany organizacyjne (zmniejszanie zatrudnienia z przyczyn ekonomicznych, produkcyjnych, technologicznych), jednakże nie są to te konkretne przekształcenia strukturalne (np. ograniczenie określonej produkcji), które wskazane zostały jako przyczyna zwolnienia danego pracownika lub grupy pracowników.
Wyrok SN z 17.12.1997 r. UI PKN 438/97 OSNAP 1998/21/629

1. W przypadku zwolnień grupowych, do członków komisji rewizyjnych zakładowych organizacji związkowych nie stosuje się przepisów o szczególnej ochronie trwałości stosunku pracy (art. 5 ust. 1 w związku z art. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw, Dz. U. z 1990 r. nr 4, poz. 19 ze zm.).
2. Jednostronne czynności prawne pracodawcy zmierzające do rozwiązania umowy o pracę mogą być podważone jedynie w drodze odpowiedniego powództwa i nie mogą być uznane za nieważne na podstawie art. 58 kc, gdyż byłoby to sprzeczne z zasadami prawa pracy (art. 300 kp).
Wyrok SN z 17.11.1997 r. UI PKN 351/97 OSNAP 1998/17/501

W razie wypowiedzenia umowy o pracę na podstawie art. 10 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r. nr 4, poz. 19 ze zm.) pracownikowi podlegającemu szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem stosunku pracy, zamiast konsultacji pracodawcy z zakładową organizacją związkową (art. 38 KP), ma zastosowanie ich współdziałanie określone w art. 10 ust. 3 tej ustawy.
Wyrok SN z 13.11.1997 r.UI PKN 347/97 OSNAP 1998/17/500

Wypowiedzenie umowy o pracę w okresie pierwszych trzech miesięcy urlopu wychowawczego, w przypadku udzielenia pracownikowi tego urlopu na okres dłuższy niż trzy miesiące jest dopuszczalne, jeżeli zwolnienie z pracy nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy (art. 1 ust. 1 i art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw - Dz. U. z 1990 r., nr 4, poz. 19 ze zm.).
Wyrok SN z 11.12.1996 r. UI PKN 39/96 OSNAP 1997/14/252

Wyjaśnienia:

OSNAP – zbiór urzędowy Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

PiZS – Praca i Zabezpieczenie Społeczne

OSA – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych

PS – Przegląd Sądowy

OSNC – zbiór urzędowy Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Izba Cywilna

OSP– Orzecznictwo Sądów Powszechnych.

Oprac. Iwona Lipkowska

Uprawnienia niepełnosprawnych

Krótsza praca – dłuższy urlop

Wiele osób niepełnosprawnych zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, zwłaszcza w małych przedsiębiorstwach prywatnych, pracuje w tym samym wymiarze czasu pracy, co inni pełnosprawni pracownicy. Nie korzystają też oni z dodatkowych urlopów wypoczynkowych. Ich pracodawcy albo udają, że nie znają odpowiednich przepisów uprzywilejowujących te grupy pracowników, albo istotnie nie przeglądają dzienników ustaw, w których zostały opublikowane odnośne akty ustawodawcze.

Przypomnę zatem, że czas pracy osoby niepełnosprawnej nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo. Czas pracy osoby niepełnosprawnej zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Osoba niepełnosprawna nie może też być zatrudniona w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych.
Należy jednak pamiętać, że krótszy wymiar czasu pracy osoby niepełnosprawnej obowiązuje dopiero od dnia następującego po przedstawieniu pracodawcy orzeczenia o niepełnosprawności. Krótszego dnia pracy nie stosuje się do osób zatrudnionych przy pilnowaniu, a także wówczas, gdy na wniosek osoby zainteresowanej lekarz prowadzący badania profilaktyczne pracowników lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad tą osobą wyrazi na to zgodę.
Stosowanie krótszych norm czasu pracy nie powoduje obniżenia wysokości wynagrodzenia wypłacanego w stałej miesięcznej wysokości. Godzinowe stawki wynagrodzenia zasadniczego, odpowiadające osobistemu zaszeregowaniu lub zaszeregowaniu wykonywanej pracy, przy przejściu na normy skróconego czasu pracy ulegają podwyższeniu w takim stosunku, w jakim pozostaje do tych norm dotychczasowy wymiar czasu pracy.
Osoba niepełnosprawna ma prawo do przerwy na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynku. Czas przerwy wynosi 30 minut i jest wliczony do czasu pracy. Ponadto osobie zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym. Prawo do pierwszego urlopu dodatkowego osoba ta nabywa po przepracowaniu jednego roku po dniu zaliczenia jej do jednego z tych stopni niepełnosprawności.
Urlop dodatkowy nie przysługuje rzecz jasna osobie uprawnionej do urlopu wypoczynkowego w wymiarze przekraczającym 26 dni roboczych lub do urlopu dodatkowego przysługującego na podstawie odrębnych przepisów.
Osoba o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ma prawo do zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia – w wymiarze do 21 dni roboczych – w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym, a także – nie częściej niż raz w roku – dla wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających, uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy, jeżeli te czynności nie mogą być wykonane poza godzinami pracy.
Podstawą prawną do korzystania z tych uprawnień są przepisy art. 11-20 Ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. nr 123, poz. 776 ze zm.).

Marian Podgóreczny

Supermarkety. Koniec wolności?

11 kwietnia rząd przyjął projekt nowelizacji ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Przyznaje ono gminom więcej swobody przy decydowaniu o budowie na ich terenie supemarketów.

Do tej pory gminy nie miały prawa odmówić zgody na postawienie supermarketu na terenie, który w planach zagospodarowania przestrzennego przeznaczony był pod obiekty handlowe. Zgodę trzeba było wydać nawet wtedy, gdy ważne względy społeczne nie przemawiały za nią, a teren znajdował się np. w centrum miasta.
Projekt ustawy zakłada konieczność dokładnego rozważenia skutków lokalizacji supermarketu na danym terenie i nakłada na radę gminy obowiązek opracowania prognozy skutków budowy nowego obiektu dla miejscowego rynku pracy, komunikacji, istniejących sklepów, zaspokojenia potrzeb mieszkańców. Swoją opinię muszą wyrazić także sąsiednie gminy. Supermarkety będzie można też budować tylko na terenach gmin, których liczba mieszkańców przekracza 20 tys.
W Polsce na milion działających punktów handlowych ponad 3 tys. to supermarkety. Przypada na nie ok. 20 proc. całych obrotów handlu.

(jw)